La lógica de la abstracción: hacía una interpretación crítica del fascismo poshumano
Paraules clau:
fascismo, abstracción real, teoría crítica, capital, subjetividadResum
El presente artículo problematiza el fascismo a partir de la distinción entre su lectura exotérica —en la que se incluye lo que denominamos como ‘marxismo militante’ del siglo XX— y una lectura esotérica basada en la lógica de la abstracción y que tiene su fundamento en la Teoría Crítica. Mientras la interpretación exotérica del marxismo identifica principalmente al fascismo como contrarrevolución articulada a través de la clase y orientada a frenar la organización y, en últimos terminos, la revolución proletaria, el enfoque esotérico considera que su núcleo se inserta en la forma históricamente específica de la dominación capitalista configurada a través del valor y su confluencia con el fetichismo, la reificación y la abstracción real que estructuran la subjetividad en el capitalismo tardío. Este giro permite comprender por qué, en ausencia de movimientos revolucionarios, emerge hoy estás configuraciones sociopolíticas que ya no necesariamente requieren de la movilización de masas ni un Estado abiertamente terrorista. El fascismo contemporáneo —poshumano— se expresa en la gestión de vidas superfluas, la desensibilización social, la cultura algorítmica y la canalización del malestar hacia identidades esencializadas. Al situar estas dinámicas en el terreno de la abstracción real, el artículo sostiene que una teoría del fascismo apropiada para el siglo XXI debe partir, tomando en cuenta las continuidades y discontinuidades con su forma más acabada del siglo XX en Europa, de la crítica de la forma social capitalista en su totalidad, más que de la simple instrumentación política de la crisis.
Descàrregues
Referències
ADAMSON, Walter L. (1980): “Gramsci’s Interpretation of Fascism”, Journal of the History of Ideas, 41 (4), 615–626, https://doi.org/10.2307/2709277.
ADORNO, Theodor (2013): The Jargon of Authenticity, 2ª ed., Hoboken: Taylor and Francis.
ADORNO, Theodor W. (ed.) (1969): The Authoritarian Personality, New York: Norton.
ADORNO, Theodor (2000): Introduction to Sociology, ed. Christoph Gödde, trad. Edmund Jephcott, Stanford: Stanford University Press.
ADORNO, Theodor (2005): Minima Moralia, trad. E. F. N. Jephcott, London: Verso.
ADORNO, Theodor (2007): The Stars Down to Earth and Other Essays on the Irrational in Culture, ed. Stephen Crook, London: Routledge.
ARENDT, Hannah (1994): The Origins of Totalitarianism, San Diego: Harcourt Brace Jovanovich.
BECKETT, Samuel (1996): Endgame: A Play in One Act, New York: Grove Press.
BENJAMIN, Walter (2019): Illuminations: Essays and Reflections, ed. Hannah Arendt, trad. Harry Zohn, Boston / New York: Mariner Books – Houghton Mifflin Harcourt.
FRASER, Nancy y HONNETH, Axel (2003): Redistribution or Recognition? A Political-Philosophical Exchange, London / New York: Verso.
FUKUYAMA, Francis (2006): The End of History and the Last Man, New York: Free Press.
GANDESHA, Samir (2020a): “Posthuman Fascism”, Los Angeles Review of Books, 22 de agosto de 2020, https://lareviewofbooks.org/article/posthuman-fascism/.
GANDESHA, Samir (ed.) (2020b): Spectres of Fascism: Historical, Theoretical, and International Perspectives, London: Pluto Press.
GANDESHA, Samir (2024): “Identity Politics: Dialectics of Liberation or Paradox of Empowerment?”, Kingston University London.
GIDLA, Sujatha (2020): “We Are Not Essential. We Are Sacrificial”, The New York Times, 5 de mayo de 2020, https://www.nytimes.com/2020/05/05/opinion/coronavirus-nyc-subway.html.
GRAMSCI, Antonio (1978): Selections from Political Writings (1921–1926), trad. Quintin Hoare, London: Lawrence and Wishart.
HIKAL CARREÓN, Wael Sarwat (2020): “El Estado neoliberal como detonante de la crisis de violencia”, Vox Juris, 38 (2), 241–246, https://doi.org/10.24265/voxjuris.2020.v38n2.13.
HORKHEIMER, Max y ADORNO, Theodor W. (2002): Dialectic of Enlightenment: Philosophical Fragments, ed. Gunzelin Schmid Noerr, Stanford: Stanford University Press.
KURZ, Robert (2016): “Marx 2000”, Libcom.org, 30 de septiembre de 2016, https://libcom.org/article/marx-2000-robert-kurz.
LUKÁCS, Georg (2013): History and Class Consciousness: Studies in Marxist Dialectics, trad. Rodney Livingstone, Cambridge, MA: MIT Press.
MALM, Andreas (2016): Fossil Capital: The Rise of Steam-Power and the Roots of Global Warming, London / New York: Verso.
MARX, Karl (1981): Capital: A Critique of Political Economy, vol. I, trad. Ben Fowkes, London / New York: Penguin – New Left Review.
MARX, Karl (1990): The Eighteenth Brumaire of Louis Bonaparte, New York: International Publishers.
MARX, Karl y ENGELS, Friedrich (2011): The Communist Manifesto, New York: Penguin.
MBEMBE, Achille (2017): Critique of Black Reason, trad. Laurent Dubois, Durham: Duke University Press.
O’KANE, Chris (2020): “The Critique of Real Abstraction: From the Critical Theory of Society to the Critique of Political Economy and Back Again”, en Antonio Oliva, Ángel Oliva e Iván Novara (eds.), Marx and Contemporary Critical Theory, Cham: Springer, 265–287, https://doi.org/10.1007/978-3-030-39954-2_15.
POSTONE, Moishe (1993): Time, Labor and Social Domination: A Reinterpretation of Marx’s Critical Theory, Cambridge: Cambridge University Press.
POSTONE, Moishe (2001): “La lógica del antisemitismo”, en Moishe Postone, Jacques Wajnsztejn y Bodo Schulze (eds.), La crisis del Estado-nación: antisemitismo, racismo, xenofobia, Barcelona: Alikornio, 19–42.
RADEK, Karl (2021): “The White Terror. Mussolini’s Campaign against the Italian Communists (13 March 1923)”, Marxists Internet Archive, https://www.marxists.org/archive/radek/1923/03/mussolini.htm.
REGALADO MUJICA, Rogelio (2022): “Elementos para una reelaboración crítica del concepto de fascismo”, Crítica Revolucionária, 2, e006, https://doi.org/10.14295/2764-4979-RC_CR.v2-e006.
ROSE, Gillian (2014): The Melancholy Science: An Introduction to the Thought of Theodor W. Adorno, London / New York: Verso.
SAFATLE, Vladimir (2020): “Fascist Neoliberalism and Preventive Counter-Revolu¬tion: The Second Round of the Latin American Laboratory”, en Samir Gandesha (ed.), Spectres of Fascism: Historical, Theoretical, and International Perspectives, London: Pluto Press.
SAFATLE, Vladimir (2024): “Finite Crises and Infinite Wars: Global Laboratories of Social Desensitization and the Case of Gaza”, ‘Fascist (Neo)liberalism and the Fate of Radical Democracy Conference’,Vancouver.
SOHN-RETHEL, Alfred (2021): Intellectual and Manual Labour: A Critique of Epistemology, Leiden/Boston: Brill.
TOSCANO, Alberto (2021): “Incipient Fascism: Black Radical Perspectives”, CLCWeb: Comparative Literature and Culture, 23 (1), https://doi.org/10.7771/1481-4374.4015.
WEILER, Nicholas (2020): “Inequality Fueled COVID-19 Transmission in San Francisco’s Mission District, Says New Study”, University of California, San Francisco, 18 de junio de 2020, https://www.ucsf.edu/news/2020/06/417881/inequality-fueled-covid-19-transmission-san-franciscos-mission-district-says.
ZETKIN, Clara (2017): Fighting Fascism: How to Struggle and How to Win, Chicago: Haymarket Books.
Descàrregues
Publicades
Com citar
Número
Secció
Llicència
Drets d'autor (c) 2025 Rogelio Regalado, Samir Gandesha

Aquesta obra està sota una llicència internacional Creative Commons Reconeixement-NoComercial-CompartirIgual 4.0.
Aquells autors que pugliquin en aquesta revista accepten els següents termes:
- Els autors conservaran els seus drets d'autor i garatiran a la revista el dret de primera publicació de la seva obra, la qual estarà simultàniament subjecte a la Llicència de reconeixement de Creative Commons que permet a tercers compartir l'obra sempre que s'indiqui la seva autoria i la seva primera publicació en aquesta revista.
- Els autors podran adoptar altres acords de llicància no exclussiva de distribució de la versió de l'obra publicada (p. ex.; depoditar-la en un arxiu telemàtic institucional o publicar-la en un volum monogràfic) sempre que s'indiqui la publicació inicial en aquesta revista.
- Es permet i es recomena als autors difondre la seva obra a través de Internet (p. ex.: en arxius telemàtics institucionals o en la seva pàgina web) abans i durant el procés de tramesa, la qual cosa pot produir intercanvis interessants i augmentar les cites de l'obra publicada.
Confidencialitat de les dades:
- Constelaciones. Revista de Teoría Crítica garanteix que les dades que ens trameti sols s'utilitzaràn per atendre les seves demandes manidestades en aquest missatge.
- Les seves dades no seran cedides a altra part.
- Quan ho desitgi pot solicitar que les seves dades siguin eliminades dels nostres registres.Teoría Crítica